İnsani İkamet İzni: Şartları, Başvuru Süreci ve Ret Halinde Dava Yolu
Beylikdüzü insani ikamet izni başvurusu, şartları, gerekli belgeler ve ret halinde dava süreci hakkında detaylı hukuki bilgiler ve avukat desteği.
Türkiye’de bulunan yabancıların ülkede yasal olarak kalabilmeleri için kural olarak geçerli bir ikamet iznine sahip olmaları gerekir. Ancak her yabancının aynı şartlarda ikamet izni alması mümkün olmayabilir. Özellikle mevcut ikamet izninin sona ermesi, başka bir ikamet izni türünün şartlarının karşılanamaması, hakkında sınır dışı etme veya Türkiye’ye giriş yasağı kararı bulunması ya da yabancının Türkiye’den ayrılmasının mümkün veya makul olmaması gibi durumlarda farklı hukuki yolların değerlendirilmesi gerekebilir.
Bu noktada Beylikdüzü insani ikamet izni başvuruları, yabancının içinde bulunduğu özel durumun hukuki olarak değerlendirilmesini sağlayan önemli bir imkân olarak gündeme gelebilir.
İnsani ikamet izni, 6458 sayılı Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu’nun 46. maddesinde düzenlenen istisnai bir ikamet izni türüdür. Ancak bu izin, diğer ikamet izinlerinden herhangi birini alamayan herkes için otomatik olarak uygulanabilecek alternatif bir ikamet izni değildir. Kanunda belirtilen özel durumlardan birinin mevcut olması ve yabancının Türkiye’de kalmasını gerektiren koşulların ortaya konulması gerekir.
→ 6458 Sayılı Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu:
https://www.goc.gov.tr/kurumlar/goc.gov.tr/Kanunlar/YUKK/YUKK-TURKCE.pdf
İnsani İkamet İzni Nedir?
İnsani ikamet izni, yabancının içinde bulunduğu özel koşulların dikkate alınmasını sağlayan bir ikamet iznidir.
Kısa dönem ikamet izni, aile ikamet izni veya diğer ikamet izinlerinde yabancının Türkiye’de bulunma amacı ve ilgili izin türünün özel şartları ön plana çıkarken, insani ikamet izninde yabancının içinde bulunduğu istisnai durum değerlendirilir.
Bu nedenle Beylikdüzü insani ikamet izni başvurusu yalnızca standart belgelerin hazırlanarak teslim edilmesinden ibaret değildir. Yabancının neden Türkiye’de kalması gerektiğinin somut olay üzerinden açıklanması ve bu durumu destekleyen bilgi ve belgelerin mümkün olduğunca ortaya konulması önemlidir.
İnsani ikamet izni, 6458 sayılı Kanun’un 46 ve 47. maddelerinde, uygulama bakımından ise ilgili yönetmelik hükümlerinde düzenlenmektedir.
→ İkamet İzni Türleri – Göç İdaresi Başkanlığı:
https://en.goc.gov.tr/residence-permit-types
Kimler İnsani İkamet İzni Alabilir?
6458 sayılı Kanun’un 46. maddesinde insani ikamet izni verilebilecek durumlar özel olarak düzenlenmiştir.
Buna göre özellikle;
- Çocuğun yüksek yararının söz konusu olduğu durumlarda,
- Hakkında sınır dışı etme veya Türkiye’ye giriş yasağı kararı bulunmasına rağmen Türkiye’den çıkarılması mümkün olmayan ya da Türkiye’den ayrılması makul veya mümkün görülmeyen yabancılarda,
- Kanunun 55. maddesi kapsamında sınır dışı etme kararı alınmayan durumlarda,
- Kanunun 53, 72 veya 77. maddeleri kapsamında yapılan işlemlere karşı yargı yoluna başvurulduğunda,
- İlk iltica ülkesi veya güvenli üçüncü ülkeye geri gönderme işlemleri devam ederken,
- Acil nedenler, ülke menfaatleri, kamu düzeni veya kamu güvenliği bakımından Türkiye’de kalmasına izin verilmesi gereken ve diğer ikamet izinlerinden yararlanamayan yabancılarda,
- Olağanüstü durumlarda
insani ikamet izni gündeme gelebilir.
Ancak yalnızca Türkiye’de yaşamaya devam etmek istemek veya başka bir ikamet izni türünün şartlarını karşılamamak tek başına insani ikamet izni verilmesi için yeterli değildir.
Başvurunun dayandığı hukuki nedenin somut olayla örtüşmesi ve yabancının özel durumunun açık şekilde ortaya konulması gerekir.
Sınır Dışı Kararı Bulunan Yabancılar Açısından İnsani İkamet İzni
İnsani ikamet izni, hakkında sınır dışı etme veya Türkiye’ye giriş yasağı kararı bulunan bazı yabancılar bakımından önem taşıyabilir.
Bununla birlikte sınır dışı kararı ile insani ikamet izni birbirinden farklı hukuki işlemlerdir.
Hakkında sınır dışı etme kararı bulunan bir yabancının otomatik olarak insani ikamet izni alacağı söylenemez. Ancak yabancının Türkiye’den çıkarılmasının mümkün veya makul olmaması ya da Türkiye’de kalmasını gerektiren kanuni koşulların bulunması halinde insani ikamet izni bakımından değerlendirme yapılabilir.
Örneğin yabancının Türkiye’de yaşayan küçük çocuklarının bulunması, aile bağlarının niteliği veya Türkiye’den ayrılmasını mümkün ya da makul olmaktan çıkaran başka özel koşulların bulunması durumunda bu hususların başvuru dosyasında ayrıntılı şekilde ortaya konulması gerekebilir.
Ancak hakkında sınır dışı etme kararı bulunan bir yabancı bakımından yalnızca insani ikamet izni başvurusuna güvenilmemelidir.
Sınır dışı kararının hukuka aykırı olduğu düşünülüyorsa, bu karara karşı ayrıca yasal süresi içerisinde yargı yoluna başvurulması gerekebilir.
→ Sınır Dışı (Deport) Kararına Karşı İzlenmesi Gereken Hukuki Süreç:
https://avmustafakuvan.com/makale/sinir-disi-deport-kararina-karsi-izlenmesi-gereken-hukuki-surec
Sınır dışı kararlarına karşı uygulanacak dava süresi ayrıca değerlendirilmelidir. Özellikle sınır dışı kararının tebliğ tarihi, dava süresinin başlangıcı bakımından önem taşır.
Beylikdüzü İnsani İkamet İzni Başvurusu Nasıl Yapılır?
Beylikdüzü insani ikamet izni başvurusu yapılmadan önce yabancının mevcut hukuki durumunun ayrıntılı şekilde incelenmesi gerekir.
Öncelikle;
- Daha önce ikamet izni başvurusu yapılıp yapılmadığı,
- Mevcut veya önceki ikamet izinlerinin durumu,
- Hakkında sınır dışı etme kararı bulunup bulunmadığı,
- Türkiye’ye giriş yasağı bulunup bulunmadığı,
- İdari gözetim kararı olup olmadığı,
- Devam eden bir dava veya başka bir hukuki sürecin bulunup bulunmadığı,
- Türkiye’deki ailevi ve sosyal bağları,
- Çocuklarının veya diğer aile bireylerinin hukuki durumu
birlikte değerlendirilmelidir.
Daha sonra insani ikamet izni talebinin hangi hukuki nedene dayandırılacağı belirlenmelidir.
Örneğin başvuru çocuğun yüksek yararı nedeniyle yapılacaksa çocuğun yaşı, eğitim durumu, aile ilişkileri ve Türkiye’deki yaşam koşulları değerlendirilmelidir.
Başvuru sınır dışı işleminin gerçekleştirilememesi veya Türkiye’den ayrılmanın makul ya da mümkün olmaması gibi bir nedene dayanıyorsa, bu durumu ortaya koyan belgelerin dosyaya eklenmesi önemlidir.
Başvurunun resmi ikamet işlemleri bakımından Göç İdaresi Başkanlığı tarafından kullanılan e-İkamet sistemi ve ilgili idari süreçler üzerinden yürütülmesi gerekir.
→ Resmî e-İkamet Başvuru Sistemi:
https://e-ikamet.goc.gov.tr/
Başvuru öncesinde yabancının mevcut durumunun doğru şekilde değerlendirilmesi ve başvurunun uygun hukuki gerekçeye dayandırılması önem taşır.
İnsani İkamet İzni İçin Hangi Belgeler Gereklidir?
İnsani ikamet izni başvurusunda sunulacak belgeler, yabancının durumuna ve başvurunun dayandığı hukuki nedene göre değişebilir.
Bu nedenle bütün yabancılar için aynı belge listesinin geçerli olduğunu söylemek doğru değildir.
Genel olarak pasaport veya pasaport yerine geçen belge, başvuruya ilişkin belgeler, fotoğraf ve adres bilgileri gibi belgelerin yanında, insani ikamet izni talebinin nedenini ortaya koyan belgelerin de hazırlanması gerekebilir.
Somut olayın özelliklerine göre;
- Sınır dışı etme kararı,
- Mahkeme kararları,
- İdari gözetim belgeleri,
- Nüfus kayıtları,
- Aile bağlarını gösteren belgeler,
- Çocuklara ilişkin belgeler,
- Eğitim belgeleri,
- Sağlık durumuna ilişkin belgeler,
- Devam eden yargı süreçlerine ilişkin evraklar
başvuru dosyasında değerlendirilebilir.
Buradaki amaç mümkün olduğunca fazla belge sunmak değil, yabancının neden insani ikamet iznine ihtiyaç duyduğunu açık, tutarlı ve hukuken anlaşılır şekilde ortaya koymaktır.
Bu nedenle başvuru dilekçesi de önem taşır.
Yabancının Türkiye’deki geçmişinin, mevcut durumunun ve insani ikamet izni verilmesini gerektiren nedenlerin kronolojik ve hukuki bir çerçevede açıklanması, dosyanın değerlendirilmesi açısından önem taşıyabilir.
→ İkamet İzni Başvurularında Gerekli Belgeler:
https://en.goc.gov.tr/documents-required-for-residence-permit-applications
İnsani İkamet İzni Ne Kadar Süreyle Verilir?
İnsani ikamet izni, 6458 sayılı Kanun’un 46. maddesine göre en fazla birer yıllık sürelerle verilebilir ve uzatılabilir.
İznin süresi, başvurunun dayandığı koşullar ve somut olayın özellikleri dikkate alınarak belirlenir.
Bu nedenle insani ikamet izninin bütün başvurular bakımından otomatik olarak 6 aylık süreyle verildiğini söylemek doğru değildir.
İznin verilmesini gerektiren koşulların devam edip etmediği, uzatma aşamasında da önem taşır. İnsani ikamet izninin verilmesini zorunlu kılan şartların ortadan kalkması halinde izin bakımından farklı bir değerlendirme yapılabilir.
Ayrıca insani ikamet izniyle geçirilen sürelerin uzun dönem ikamet iznine geçiş bakımından toplam ikamet süresinin hesabında dikkate alınmadığı da göz önünde bulundurulmalıdır.
→ İkamet İzni Türleri ve İnsani İkamet İzni Hakkında Resmî Bilgiler:
https://en.goc.gov.tr/residence-permit-types
İnsani İkamet İzni Çalışma Hakkı Verir mi?
İkamet izni ile çalışma izni birbirinden farklı hukuki statülerdir.
Bu nedenle insani ikamet iznine sahip olmak, tek başına yabancıya Türkiye’de çalışma hakkı sağlamaz.
Türkiye’de çalışmak isteyen yabancının çalışma mevzuatı kapsamında gerekli izin ve şartları ayrıca değerlendirmesi gerekir.
Çalışma izninin ikamet hakkı bakımından da özel hukuki sonuçları bulunduğundan, kişinin mevcut statüsünün ayrıca incelenmesi gerekir.
İnsani İkamet İzni Başvurusu Reddedilirse Ne Yapılabilir?
İnsani ikamet izni başvurusunun reddedilmesi halinde, ret işleminin hukuka uygun olup olmadığı bakımından idari yargı yoluna başvurulması gündeme gelebilir.
Burada özellikle ret kararının tebliğ tarihi ve kararın içeriği dikkatle incelenmelidir.
Dava açma süresi, işlemin niteliğine ve uygulanacak özel hükümlere göre değerlendirilmelidir. Bu nedenle her ret kararı bakımından aynı sürenin otomatik olarak uygulanacağı düşünülmemelidir.
Somut olayın şartlarına göre iptal davası ile birlikte yürütmenin durdurulması talebinde bulunulması da değerlendirilebilir.
Yürütmenin durdurulması, her dosyada otomatik olarak verilen bir karar değildir. Mahkeme tarafından ilgili hukuki şartların oluşup oluşmadığı ayrıca değerlendirilir.
Özellikle yabancı hakkında aynı zamanda;
- Sınır dışı etme kararı,
- Türkiye’ye giriş yasağı,
- İdari gözetim kararı,
- İkamet izni ret kararı
gibi birden fazla idari işlem bulunuyorsa, bu işlemlerin birbirinden ayrı şekilde değerlendirilmesi gerekir.
Örneğin sınır dışı kararına karşı başvuru süresi, insani ikamet izni ret işlemine karşı başvuru süresinden farklı hukuki kurallara tabi olabilir.
Bu nedenle yabancının elindeki tüm kararların birlikte incelenmesi ve her bir işlem bakımından uygulanacak sürenin ayrı ayrı belirlenmesi önemlidir.
Beylikdüzü İnsani İkamet İzni Başvurusunda Avukat Desteği
Beylikdüzü insani ikamet izni başvuruları, standart ikamet izni başvurularına göre daha kapsamlı bir hukuki değerlendirme gerektirebilir.
Özellikle;
- Hakkında sınır dışı etme kararı bulunan,
- Türkiye’ye giriş yasağı bulunan,
- Daha önce ikamet izni başvurusu reddedilen,
- Türkiye’de eşi veya çocuğu bulunan,
- Türkiye’de uzun süredir yaşayan,
- Hakkında idari gözetim işlemi uygulanan,
- Devam eden bir yargı süreci bulunan
yabancılar bakımından dosyanın bütün yönleriyle değerlendirilmesi önemlidir.
Bu tür dosyalarda öncelikle yabancının mevcut hukuki statüsü belirlenmeli, daha sonra insani ikamet izni bakımından hangi hukuki gerekçenin ileri sürülebileceği değerlendirilmelidir.
Ardından bu gerekçeyi destekleyen belgeler hazırlanarak başvuru süreci yürütülmelidir.
Başvuru öncesinde yapılacak hukuki inceleme, özellikle sınır dışı kararı veya başka bir idari işlem bulunan yabancılar bakımından ayrıca önem taşır.
→ Avukat Mustafa Fahri Kuvan – Beylikdüzü Hukuk Bürosu:
https://avmustafakuvan.com/
İnsani İkamet İzni ile Sınır Dışı Davası Arasındaki Fark
İnsani ikamet izni başvurusu ile sınır dışı kararına karşı açılan dava aynı hukuki süreç değildir.
İnsani ikamet izni, kanunda belirtilen özel koşulların bulunması halinde yabancının Türkiye’de kalabilmesine yönelik bir ikamet izni mekanizmasıdır.
Sınır dışı kararına karşı açılan dava ise yabancı hakkında verilmiş olan sınır dışı etme işleminin hukuka uygunluğunun mahkeme tarafından incelenmesini amaçlar.
Bu iki sürecin aynı dosyada birlikte gündeme gelmesi mümkündür. Ancak hangi hukuki başvurunun yapılacağı ve hangi sürelerin uygulanacağı somut olayın özelliklerine göre belirlenmelidir.
Özellikle sınır dışı kararı bulunan yabancılar açısından kararın tebliğinden itibaren 7 günlük dava açma süresi bulunduğundan, sınır dışı kararının ayrıca ve gecikmeden değerlendirilmesi gerekir.
→ Sınır Dışı (Deport) Kararına Karşı İzlenmesi Gereken Hukuki Süreç:
https://avmustafakuvan.com/makale/sinir-disi-deport-kararina-karsi-izlenmesi-gereken-hukuki-surec
Sıkça Sorulan Sorular
Beylikdüzü insani ikamet izni nedir?
Beylikdüzü insani ikamet izni, 6458 sayılı Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu kapsamında belirli özel ve istisnai durumlarda yabancının Türkiye’de kalabilmesine imkân sağlayan ikamet izni türüdür.
Her yabancı insani ikamet izni alabilir mi?
Hayır. İnsani ikamet izni, diğer ikamet izinlerinin şartlarını karşılayamayan herkes için otomatik olarak verilen bir izin değildir. Kanunun 46. maddesinde belirtilen özel durumlardan birinin bulunması gerekir.
Sınır dışı kararı olan yabancı insani ikamet izni alabilir mi?
Bazı durumlarda insani ikamet izni gündeme gelebilir. Ancak sınır dışı kararının bulunması tek başına insani ikamet izni verilmesi anlamına gelmez. Dosyanın özel koşullarının ayrıca değerlendirilmesi gerekir.
İnsani ikamet izni ne kadar süreyle verilir?
Kanunun 46. maddesine göre insani ikamet izni en fazla birer yıllık sürelerle verilebilir ve uzatılabilir.
İnsani ikamet izni çalışma hakkı sağlar mı?
İnsani ikamet izni tek başına çalışma hakkı sağlamaz. Türkiye’de çalışmak isteyen yabancının çalışma mevzuatı kapsamında gerekli izinleri ayrıca değerlendirmesi gerekir.
İnsani ikamet izni reddedilirse ne yapılabilir?
Ret işleminin hukuka uygunluğu somut olay üzerinden değerlendirilerek idari yargı yoluna başvurulması gündeme gelebilir. Dava süresi, işlemin niteliğine ve uygulanacak hukuki düzenlemelere göre ayrıca belirlenmelidir.
Sınır dışı kararına karşı kaç gün içinde dava açılır?
6458 sayılı Kanun’un 53. maddesi kapsamında sınır dışı etme kararına karşı, kararın tebliğinden itibaren 7 gün içerisinde İdare Mahkemesine başvurulabilir. Bu nedenle sınır dışı kararlarında sürenin geçirilmemesi kritik önem taşır.
İnsani ikamet izni başvurusunda avukat gerekli midir?
Her başvuruda avukatla başvuru yapılması zorunlu değildir. Ancak sınır dışı kararı, giriş yasağı, önceki ret kararları, ailevi durumlar veya devam eden yargı süreçleri gibi hukuki sorunların bulunduğu dosyalarda profesyonel hukuki değerlendirme başvurunun doğru şekilde hazırlanmasına yardımcı olabilir.
Sonuç
Beylikdüzü insani ikamet izni, Türkiye’de bulunan ve kanunda belirtilen özel koşullar nedeniyle ülkede kalması gereken yabancılar açısından önemli bir hukuki imkândır.
Ancak bu izin, diğer ikamet izinlerinden herhangi birini alamayan herkesin otomatik olarak yararlanabileceği bir ikamet izni değildir. Başvurunun 6458 sayılı Kanun’un 46. maddesinde düzenlenen koşullardan biriyle ilişkilendirilmesi ve yabancının Türkiye’de kalmasını gerektiren özel durumun somut şekilde ortaya konulması gerekir.
Başvuru sırasında yabancının mevcut hukuki durumu, ailevi koşulları, çocuklarının durumu, hakkında verilmiş idari kararlar ve varsa devam eden yargı süreçleri birlikte değerlendirilmelidir.
Özellikle hakkında sınır dışı kararı bulunan yabancılar açısından yalnızca insani ikamet izni başvurusuna odaklanılmamalı; sınır dışı kararına karşı uygulanabilecek hukuki yollar ve ilgili süreler de ayrıca değerlendirilmelidir.
Sınır dışı kararı ile insani ikamet izni başvurusu birbirinden farklı hukuki süreçler olduğundan, kişinin elindeki tüm kararların birlikte değerlendirilmesi ve her bir işlem bakımından gerekli hukuki başvuruların zamanında yapılması büyük önem taşır.
Beylikdüzü insani ikamet izni başvurusu yapılmadan önce yabancının mevcut hukuki statüsünün, başvuru gerekçesinin ve dosyada bulunan belgelerin birlikte değerlendirilmesi, olası hak kayıplarının önüne geçilmesi açısından önemlidir.
Hukuki Bilgilendirme
Bu yazı genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Yabancılar hukuku, ikamet izni ve sınır dışı işlemlerine ilişkin mevzuat ve idari uygulamalar zaman içerisinde değişebileceğinden, somut bir başvuru veya dava sürecinde güncel mevzuatın ve kişinin özel durumunun ayrıca değerlendirilmesi gerekir.